روش آزمون خاک در تعيين نياز کودي گياه

آزمون خاک یکی از شناخته شده‌ترین و دقیق‌ترین روش‌های تعیین نیاز کودی گیاهان است و قدمت طولانی دارد. معمولاً قبل از کشت هر نوع گیاهی، از خاک مزرعه در آزمایشگاه نمونه‌برداری می‌کنیم.

مقدمه
در این مقاله بحث روش آزمون خاک را بیان می کنیم.
آزمون خاک یکی از شناخته شده‌ترین و دقیق‌ترین روش‌های تعیین نیاز کودی گیاهان است و قدمت طولانی دارد. معمولاً قبل از کشت هر نوع گیاهی، از خاک مزرعه در آزمایشگاه نمونه‌برداری می‌کنیم. سپس با تجزیه شیمیایی خاک، نتایجی کسب و بر اساس آن قضاوت می‌کنیم.


مراحل آزمون خاک
آزمون خاک دارای چهار مرحله اساسی است که به شرح ذیل آمده است :

1– نمونه‌برداری؛
2– تجزیه شیمیایی؛
3– تفسیر نتایج؛
4– توصیه کودی.


نمونه‌برداری
مرحله نمونه‌برداری یکی از مراحل مهم و حساس آزمون خاک بوده، بطوریکه دقت و صحت نتایج آزمون خاک تا حدود زیادی وابسته به مرحله نمونه‌برداری است. به عبارت دیگر با تهیه یک نمونه‌ی درست، به نتایج خوبی از آزمایش خاک می‌رسیم. برای بدست آوردن یک نمونه‌ی درست و واقعی نکاتی را در نمونه‌برداری باید رعایت کرد.


نکات مهم در نمونه‌برداری
- خاک با ماده خاصی آلودگی نداشته باشد؛
- نمونه از محلی برداشت شود که معرف کل منطقه باشد؛
- عمق نمونه‌برداری بسته به نوع گیاه فرق می‌کند؛
- برای هر نمونه، اطلاعات مورد لزوم یادداشت شود؛
- نمونه‌ها باید در هوای آزاد خشک شوند.
1- معمولاً در مزرعه‌ها و باغ‌ها محلی برای جمع‌آوری کود حیوانی در نظر می‌گیرند که نیاید نمونه‌برداری از آنجا صورت گیرد.

2- نمونه باید از محلی برداشت شود که معرف کل منطقه باشد. نمونه باید حتی‌المقدور بصورت نمونه مرکب تهیه شود. به عبارت دیگر از چند منطقه زمین نمونه تهیه شود و پس از اینکه نمونه‌ها با هم مخلوط شدند از مجموع آن‌ها یک نمونه برای آزمایشگاه آماده شود.

3- عمق نمونه‌برداری بسته به نوع گیاه و محصول کشت شده دارد. چنانچه ریشه گیاه سطحی باشد گرفتن نمونه از عمق ۰ تا ۳۰ سانتیمتر یا ۰ تا ۲۵ سانتیمتر کفایت می‌کند. اما در خصوص درخت یا درختچه‌ها که ریشه عمیقی دارند، باید از خاک تحت‌الارض نمونه برداشت. نمونه‌برداری یک بار به عمق ۰ تا ۳۰ سانتیمتر و بار دیگر به عمق ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر انجام می‌گیرد.

4- باید زمان نمونه‌برداری، محل نمونه‌برداری، تاریخ نمونه‌برداری و نام شخص نمونه‌بردار یادداشت شود.

5- قبل از آوردن نمونه‌ها به آزمایشگاه، باید در هوای آزاد روی یک مقوا پهن و خشک شوند و به این اصطلاحاً خاک هوا خشک می‌گویند. سپس نمونه‌ها را برای آزمایشگاه می‌برند در آنجا یکسری اطلاعات اولیه از باغدار گرفته می‌شود. مثلاً در فرم‌های مخصوص، اطلاعاتی مانند نام نمونه ‌بردار، نام باغدار مزرعه، نام ده یا شهر، تاریخ نمونه‌برداری، محل دقیق نمونه‌ برداری و خصوصیت آب آبیاری (چاه، منبع آب یا ...)، نوع محصول کشت شده یادداشت می‌شود. مشکالاتی که باعث شده است که باغدار یا تولید کننده، نمونه را برای آزمایش بیاورد نیز یادداشت می‌شود. اینکه آیا علائم گفته شده روی گیاه هم مشاهده می‌شود؟ و همچنین تاریخچه مصرف کود، نوع کود و زمان مصرف آن نیز از جمله اطلاعاتی می‌باشد که باید از باغدار پرسیده و یادداشت شوند.

تجزیه شیمیایی
بعد از اینکه فرم با کمک زارع تکمیل شد و نمونه تحویل گرفته شد نمونه را کوبیده و از الک دو میلی‌متری عبور داده و آن را برای مرحله دوم یعنی تجزیه شیمیایی آماده می‌کنیم.
تجزیه شیمیایی باید بوسیله روش‌های استاندارد صورت بگیرد. یعنی برای اندازه گیری هر عنصر غذایی یک روش استاندارد و شناخته شده وجود دارد مثلاً فسفر خاک را با روش اُلدسن و ازت را با روش کلدال یا عناصر کم مصرف را با روش DTPA اندازه گیری می‌کنند.


مرحله تفسیر نتایج
مرحله‌ی قضاوت روی اطلاعات بدست آمده است. تفسیر نتایج آزمون خاک به روش‌های مختلفی می‌تواند انجام بشود که عبارتند از:

1– غلظت بحرانی؛
2– حد کفایت عناصر غذایی

غلظت بحرانی حدی از غلظت عنصر غذایی است که بالاتر از آن گیاه نسبت به مصرف کود عکس‌العمل نشان نمی‌دهد ولی پائین تر از آن، گیاه نسبت به مصرف کود عکس‌العمل مثبت نشان می‌دهد.به عبارت دیگر، غلظت بحرانی، غلظتی است که در آن حداکثر ۹۰ تا %۹۵ عملکرد داشته باشیم. اگر غلظت از آن حد کمتر شود کاهش عملکرد و رشد مشاهده می‌شود. بعد از اینکه نتایج را تفسیر کردیم و یا داده‌ها به مقادیر کم، متوسط، خوب و زیاد طبقه‌بندی شدند به مرحله توصیه کودی می‌رسیم.


توصیه کودی
با استفاده از نتایج آزمون خاک توصیه کودی را انجام می‌دهیم. اگر فسفر قابل جذب خاک تجزیه شده، ۱۰ میلی‌گرم در کیلوگرم باشد بوسیله‌ی مصرف کود می‌توان 5 میلی‌گرم کمبود فسفر را جبران کرد (با توجه به اینکه غلظت مناسب عنصر فسفر برای مثلاً رشد گیاه پامچال PPM 15 یا 15 میلی‌گرم در کیلوگرم است).


مبنای توصیه کودی
- بدانیم چه مقدار عنصر در خاک داریم؛
- این عناصر چه مقدار باید باشند و؛
- ما به‌التفاوت آن از طریق مصرف کود تأمین می‌شود.

ادامه نوشته

رزينهاي سوپرجاذب

معرفی سوپرجاذبها و کاربرد آنها در کشاورزی



رزينهاي سوپرجاذب (سوپرآب) مواد اصلاح‌كننده جديدي هستند كه به تازگي كاربرد وسيعي پيدا كرده‌اند. اين هيدروژلها، پليمرهايي به شدت آبدوست‌اند كه ضمن برخورداري از سرعت و ظرفيت زياد جذب آب، به مثابه آب انبارهاي مينياتوري عمل كرده و در موقع نياز ريشه، به راحتي آب و مواد غذايي محلول در آب را در اختيارريشه گياه قرار مي‌دهند. مقدار آبي كه در خاك ذخيره مي‌شود به ظرفيت نگهداري رطوبت خاك نيز بستگي دارد.

پليمرهاي سوپر‌آب ضمن بالا بردن ظرفيت نگهداري آب در خاكهاي سبك مي‌توانند مشكل نفوذناپذيري خاكهاي سنگين و مشكل شسته شوی سريع كودها وآلودگي آبهاي زيرزميني را نيز برطرف می سازد. اين سوپرجاذبها از آنجاكه با جذب سريع آب به ميزان صدها برابر وزن خود به ژلي با دوام زياد تبديل مي‌شوند، در كشاورزي و باغباني، جنگلكاري، فضاي سبز و نيز در تثبيت بيولوژيكي شنهاي روان، كنترل فرسايش خاك و كويرزدايي از جايگاه ويژه‌اي در دنيا برخوردارشده‌اند.

با اينكه سوپرآب، تحت فشار هم قادر به نگهداري آب جذب كرده خود است، به‌محض نياز ريشه، آب را به سهولت در اختيار آن قرار مي‌دهد. سوپرآب با جذب سريع آب و حفظ آن، بازده جذب آب ناشي از بارندگيهاي پراكنده را بالا برده و در صورت آبياري خاك، فواصل آبياري را نيز افزايش مي‌دهند. مقدار اين افزايش به شرايط فيزيكي خاك، آب و هواي منطقه و ميزان مصرف سوپرجاذب در خاك، بستگي دارد. استفاده از سوپرآب در كاشت نشاء و نهال، تنشهاي رطوبتي را از بين برده و به سازگاري نباتات كاشته شده با محيط كمك مي‌نمايد.

با توجه به pH نزديك به خنثاي سوپرآب كه بين 6 تا 7 است، اثر سوء بر خاك نداشته و هيچگونه سميتي نيز ندارد. اين سوپرجاذبها پس از 3 تا 5 سال، بسته به نوع آن و تركيب خاك، توسط ميكروارگانيسمها تخريب مي‌شوند و لذا آلودگي زيست‌محيطي ايجاد نمي‌كنند. علاوه بر نگهداري آب، سوپرآب به علت تغيير حجم مداوم (انبساط به هنگام تورم و انقباض به هنگام از دست دادن آب) ميزان هوا را در خاك افزايش مي‌دهد. از مزاياي سوپرآب مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

1- استفاده بهينه از آب (تا 50 درصد صرفه‌جويي درمصرف آب كشاورزي)

2- استفاده بهينه از كود و سموم شيميايي و پيشگيري از آلودگي آبهاي زيرزميني

3- جلوگيري از تنش‌هاي ناشي از نوسانات رطوبتي

4- امكان كشت در مناطق بياباني و كمك به بيابان‌زدايي و تثبيت شنهاي روان

5- امكان كشت در سطوح شيب‌دار

پرورش و انتقال نهال با تلفات کم -6

7-بسترهای کشت قارچ ، هیدروپونیک . بسیاری موارد دیگر

تغذیه گیاهی در یک نگاه

عناصر پر مصرف
ازت
علائم کمبود: رنگ پریدگی برگها است. برگها معمولا" رنگ روشن ، سبز مایل به زرد و زرد روشن پیدا می کنند و این به علت عدم تشکیل کلروفیل است. در اواخر رشد رنگ زرد ، قرمز و بنفش مایل به قرمز مشاهده می شود که در نتیجه تشکیل رنگ آنتوسیانین است. در کمبود ازت همچنین برگها کوچک، ساقه و شاخه ها لاغر هستند و معمولا" با زاویه کوچکی نسبت به ساقه اصلی می ایستند. شاخه های جانبی معمولا" کم تشکیل می شود. زردی رنگ برگ زیرین زودتر ظاهر می شود.در گیاه بین3تا5% وجود دارد.
علائم زیادی: افزایش نیتروژن باعث تولید گیاه پر آب و ضخیم و در نتیجه تغییر رنگ شاخ و برگ به رنگ سبز تیره می شود. همچنین گیاه نسبت به بیماریها و آفات حساسیت زیادی پیدا می کند.افزایش نیتروژن در محصولات میوه ای باعث آسیب شکوفه و گل می شود و کیفیت محصول را کاهش می دهد.
افزایش غلضت نیترات باعث کاهش تعداد تارهای کشنده ریشه نیز می شود. اگر منبع اصلی تامین نیتروژن آمونیوم با شد می تواند گیاه را مسموم کند. آثار این مسمومیت در ساقه و برگها توسعه پیدا می کندو همچنین بافت های آوندی خراب می شوند. آمونیوم مانع از عملکرد کلسیم، که برای نگهداری دیواره سلولی لازم است می شود در نتیجه گیاه پژمرده می شود. اگر شاخه های مبتلا شده را از وسط ستون ریشه ای ببریم یک محیط سیاه و فاسد از بافت پیوندی را مشاهده می کنیم. شکل قابل جذبNH₄⁺ و NO₃^-
به طور کلی 98 درصد نیتروژن با روش جريان انبوه يا حرکت توده‌اي Mass Flowجذب گیاه میشود.( در پایان همین تاپیک توضیحات این شکل جذب داده شده)


فسفر:
میزان فسفر در گیاهان از 0/2تا 0/5 درصد در ماده خشک تغییر می کند.
علائم کمبود: اولین علامت کمبود در رشد دیده می شود و سپس برگهای پیرتر به رنگ زرشکی سیر(ارغوانی) تبدیل می شوند.
علائم زیادی: اگر از 1% در ماده خشک بیشتر باشد باعث مسمومیت فسفر می شود. مسمومیت فسفر بر روی سایر عناصر مانند آهن، منگنز و روی تاثیر می گذارد. فسفر به عنوان یون اورتو فسفات اولیه(¯H2po4) جذب می شود اما وقتیPH خاک زیاد شود جذب آن به صورت اورتوفسفات ثانویه (¯ ¯Hpo4) افزایش می یابد.
فسفر غالبا به روش انتشار يا پخشيدگي Diffusion جذب گیاه میشود(در انتهای همین تاپیک توضیحاتی د راین خصوص ارائه میشه)

پتاسیم:
میزان پتاسیم در گیاه 1/25 تا 3 درصد در ماده خشک تغییر می کند.
علائم کمبود: کاهش رشد و کلورز حاشیه ای. علائم کمبود پتاسیم مانند سوختگی برگ است به صورتی که در کنار برگها بیشتر است. گیاه، پتاسیم مورد نیاز خود را به‌صورت K⁺ از محلول خاک دریافت مى‌کند
پتاسیم غالبا به روش انتشار يا پخشيدگي Diffusion، جريان انبوه يا حرکت توده‌اي Mass Flow و نیز انتقال فعال جذب گیاه میشود(در این خصوص در انتهای تاپیک توضیحاتی ارائه شده)

ادامه نوشته

نیاز آبی گیاهان

روش هارگریوز-سامانی برای محاسبه تبخیر-تعرق مرجع

در سال 1982 آقایان هارگریوز و سامانی (Hargreaves , Samani) (از اساتید دانشگاه ایالتی یوتای آمریکا، دپارتمان مهنسی آب) روش جدیدی برای محاسبه تبخیر و تعرق مرجع (ET_o ) ارائه دادند.
این روش با توجه به اینکه در اکثر مناطق داده های هواشناسی به صورت کامل وجود ندارند استفاده می شود. اساس استفاده از این روش تفاوت دمای حداکثر و حداقل روزانه و تشعشعات لایه خارجی جو (داشتن تعداد ساعات آفتابی) می باشد.

(ET_o = 0.0135 (KT) (R_a) (TD)^0/5 (TC+17.8

KT = 0.00185(TD)² - 0.0433 TD + 0.4023

ET_o = تبخیر- تعرق گیاه مرجع چمن (mmd^-1)
T_max = حداکثر دمای هوای روزانه (^oC)
T_min = حداقل دمای هوای روزانه (^oC)
TD = تفاوت دمای حداکثر و حداقل روزانه (^oC)
TC = متوسط دمای هوا (^oC)
R_a = تابش برون زمینی، شدت تشعشعات آفتاب در سطح لایه خارجی جو (mmd^-1) (میلیمتر آب تبخیر پذیر)
KT = یک ضریب تجربی که تابش جهانی و تفاوت دما را مرتبط می سازد (معمولا عددی مابین 0/13 تا 0/19 محاسبه می گردد چون اختلاف دمای حداکثر و حداقل روز معمولا بیش از 17 درجه سانتیگراد نیست البته در مناطقی که کشاورزی انجام می شود)

R_a خود از یک فرمول دیگر که طبق روش پنمن-مانتیث فائو محاسبه می گردد برحسب MJm^-2d^-1 محاسبه گشته وسپس به mmd^-1 تبدیل می شودmmd^-1 = 1/2.43 MJm^-2d^-1

تصاویر جالب: مهندسی شگفت‌انگیز یک آبراه

ایده‌های خلاقانه بشر تا به آنجا می‌تواند پیش برود که آب را در دو سطح غیر موازی به جریان درآورد. این صحنه‌ها از مناظر زیبای کشور اسکاتلند و نشانگر قدرت و خلاقیت فکری و فنی بشر در گذشته و حال است.

به گزارش برنا، کشور اسکاتلند، حدود 220 کیلومتر شبکه آبراه دارد که در سال‌های 1768 تا 1822 میلادی ساخته شده است. معروفترین این آبراه‌ها عبارتند از: کالدونین، کرینان، فورس و کلاید، کانال یونیون و مانکلند. این راه‌های آبی از معروفترین و تاریخی‌ترین بناهای اسکاتلند و جزیی از دارایی‌ها و ثروت ملی این کشور به شمار می‌روند و سالانه مورد بازدید هزاران گردشگر خارجی قرار می‌گیرد. تصاویر زیر مربوط به یکی از این آبراه‌هاست که آب و کشتی را همزمان در مناطق مرتفع و پست به جریان در می‌آورد.

ادامه نوشته