تکنولوژی / فرآیندهای نوین در صنایع غذایی- اولتراسوند

چکیده:
نحوه استفاده از امواج اولتراسوند در صنایع غذائی دو گونه است. کاربرد اولتراسوند با شدت بالا و با شدت پائین. از امواج اولتراسوند با شدت پایین به عنوان روش تجزیه‌ای در تهیه اطلاعات مربوط به ویژگی های فیزیکی و شیمیایی مواد غذایی استفاده می شود. در این حالت توان به کار رفته به حدی پائین است که پس از قطع امواج اولتراسونیک هیچگونه تغییری در خواص فیزیکی و شیمیایی مواد غذایی ایجاد نمی شود در نتیجه به این تکنیک non-destrusive یا غیر مخرب گویند و از آن می توان در اندازه گیری ضخامت، تشخیص جسم خارجی، اندازه گیری فلوریت، تعیین ترکیبات متشکله، اندازه ذرات، و غیره استفاده کرد. در حالیکه امواج اولتراسوند با شدت بالا که در آنها از توان بالا استفاده می شود به عنوان ابزاری در تغییر ویژگی های مواد غذایی نظیر هموژنیزه کردن، تمیز کردن، استریل کردن، حرارت دادن، امولسیفیه کردن، مهار فعالیت آنزیم ها و میکروبها و متلاشی کردن سلول، تشدید واکنش های اکسیداسیون، اصلاح گوشت، اصلاح کریستالیزاسیون، و . . . استفاده می شود.


مقدمه
هدف تمامی صنایع فرایند کننده مواد غذایی تولید فرآورده‌ای با کیفیت بالا و تا حد امکان با حداقل هزینه می باشد که این فرآورده در اثر قرار دادن مواد اولیه در معرض یک سری از فرآیند ها مانند حرارت دادن، خنک کردن، فشار و اختلاط و. . . تولید می شود. تنوع در مواد خام و شرایط فرآیند سبب بوجود آوردن فرآورده‌ای با کیفیت غیر قابل پیش بینی می‌شود. بهمین دلیل بایستی کارخانجات مواد غذایی ویژگی های مواد اولیه را تعیین کرده و در هر مرحله از فرآیند، ماده غذایی و شرایط فرآیند را کنترل نمایند تا ویژگی های فراورده نهایی تا حد امکان مشابه ویژگی های مطلوب از قبل پیش بینی شده باشد.
کاربردهای مختلف اولتراسوند در رابطه با مواد غذائی از حدود 50 سال پیش شروع شده و در حال حاضر کاربرد زیادی در کنترل عملیات فرآیند مواد غذایی پیدا کرده است پیشرفت در زمینه میکروالکترونیک سبب شده که بتوان از اولتراسونیک برای اندازه گیری های دقیق و با هزینه نسبتاً پایین استفاده کرد.
در این روش یک طول موج صوتی با دامنه زیاد در درون ماده مورد آزمایش منتشر می شود. سپس از طریق سنجش تأثیر متقابل بین طول موج و ماده، اطلاعاتی در مورد خواص ماده بدست می آید.
اولتراسوند مزایای اساسی نسبت به سایر روش های تجزیه‌ای و تکنیک های مورد استفاده برای کنترل عملیات فرایند مواد غذایی دارد، زیرا در حالیکه بسیاری از این روشها تخریبی و وقت گیر بوده و نیاز به نیروی کار زیاد و آماده کردن مقادیر زیادی نمونه و هم چنین وجود سیستم هائی که نور را از خود عبور می دهند دارند، این روش نیازی به آماده سازی نمونه نداشته، دقیق و نسبتاً ارزان است و می تواند به سرعت (کمتر از یک ثانیه) به طور غیر تخریبی در طی فرآیند مواد غذایی در تعیین ویژگی ها و کیفیت غذاها حتی مواد غذایی تغلیظ شده و از لحاظ نوری کدر نیز به کاربرده شود و بنابراین سبب افزایش راندمان و کاهش هزینه تولید محصول می شود. در نتیجه انتظار می رود در آینده اولتراسوند هم به عنوان یک ابزار اصلی تحقیق در تهیه اطلاعاتی راجع به رابطه بین خواص فیزیکو شیمیایی غذاها با ویژگی های ملکولی ساختمانی آنها و هم به منظور بررسی مداوم و بهتر کیفیت و خواص مواد غذایی در طی تولید و نگهداری به عنوان on-line sensor کاربرده فزاینده‌ای داشته باشد.
از جمله کاربردهای مفید امواج اولتراسوند بررسی بافت، ویسکوزیته و غلظت برخی مواد غذایی جامد و مایع، اندازه گیری ضخامت، سطح و درجه حرارت و هم چنین تعیین ترکیبات میوه ها، سبزیها، گوشت، لبنیات و سایر محصولات است. علاوه بر این، استفاده از اولتراسونیک بدست آوردن اطلاعات را در مواردی که به کمک سایر روش ها دشوار است براحتی امکان پذیر می سازد. از آن جمله کنترل و بازرسی مداوم و اتوماتیک عملیات خط تولید نظیر تعیین اندازه ذرات تولید شده بوسیله هموژنایزر، آسیاب کلوئیدی و مخلوط کن می باشد، هم چنین تعیین میزان جرم گرفتگی لوله ها، ضخامت لایه‌های شکلات و شیرینی جات و ضخامت چربی یا بافت بدون چربی در گوشت و اندازه گیری مایعات موجود در تانکها و تعیین درجه حرارت در شرایطی که با استفاده از سنسورهای متداول امکان پذیر نمی باشد.
بخش های سیستم های اندازه گیری به طریقه اولتراسونیک
اجزاء اصلی در بیشتر سیستم های اندازه گیری اولتراسونیک عبارتند از: 1- قطعه اندازه گیری یا measurement cell 2- مولد موج الکتریکی یا signal generator 3- مبدل یا transducer، 4- اسیلوسکوپ .
ساده ترین و گسترده ترین تکنیک مورد استفاده در اولتراسونیک، تکنیک- pulse echo (پالس- اکو) است. مولد موج الکتریکی یک پالس الکتریکی با فرکانس و دامنه مشخص را تولید می کند. سپس مبدل، پالس الکتریکی را به پالس اولتراسونیک تبدیل می کند. این پالس از نمونه موجود در قطعه اندازه گیری عبور می کند و پس از برخورد با دیواره داخلی قطعه منعکس شده و به مبدل، جائی که در آن تشخیص داده می شود باز می گردد. در حقیقت مبدل به صورت یک دریافت کننده عمل کرده و پالس اولتراسونیک برگشتی را به یک پالس تبدیل می کند که بر روی اسیلوسکوپ آشکار می‌شود. از آنجائی که بخشی از پالس منعکس شده و بخش از آن عبور می کند یک سری از اکوها روی نوسان نما (اسیلوسکوپ) مشاهده می شود سرعت و ضریب تضعیف امواج اولتراسونیک با استفاده از این اکوها تعیین می شود.
هر اکو مسافتی معادل دو برابر طول سلول (d) بیشتر از اکوی قبلی طی می کند و بنابراین، سرعت با اندازه گیری زمان تأخیر (t) بین اکوهای متوالی محاسبه می شود:
از طرفی در صورتیکه سرعت اولتراسونیک در نمونه مشخص گردد، ضخامت آن را می توان تعیین کرد.

ادامه نوشته

چرا نباید نان سنتی بخوریم؟!

چندی پیش رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرد نان سنتی سالم نیست و سیاست وزارت بهداشت جایگزین کردن نان صنعتی به جای سنتی است. دکتر رسول دیناروند ضمن اعلام این خبر به مردم توصیه کرد با وجود هزینه بیشتر، نان صنعتی مصرف کنند. این در حالی است که غذای اصلی مردم کشور ما نان است و بیشتر نیازهای تغذیه‌ای مردم با انواع نان‌هایی که در نانوایی‌های معمولی پخت می‌شوند، تامین می‌شود و با توجه به قیمت بالای نان‌های صنعتی در مقایسه با نان‌های سنتی مثل بربری، لواش، سنگک و... نمی‌توان انتظار داشت اکثر خانواده‌ها سراغ نان‌های صنعتی بروند اما چرا نباید نان سنتی بخوریم؟ اصلا یک نان خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟به گزارش سلامت نیوز به نقل از روزنامه جام جم، چرخه تولید انواع نان در نانوایی‌ها معیوب است و نبود شرایط بهداشتی در نانوایی‌ها، کارگران بی‌تجربه، آرد بی‌کیفیت و گندم نامناسب از مهم‌ترین مشکلات تولید نان سنتی در کشور است. دکتر ربابه شیخ‌الاسلام، متخصص اپیدمیولوژی تغذیه به جام‌جم می‌گوید: در فرآیند تخمیر نان که گاهی دو ساعت طول می‌کشد تغییرات زیادی در خمیر ورآمده به وجود می‌آید و ضمن ازبین رفتن فیتات موجود در آرد که جذب آهن و کلسیم را مختل می‌کند با ایجاد ویتامین‌های مختلف به‌ویژه ویتامین‌های گروه B نان را مغذی خواهد کرد و هضم آن هم راحت‌تر می‌شود. از طرفی ور آمدن خمیر در طول زمان، ماندگاری نان را افزایش می‌دهد و تا چند روز نان، تازه و خوش طعم باقی می‌ماند، اما متاسفانه از سال‌ها قبل افزایش جمعیت باعث شد تخمیر از چرخه تولید نان حذف شود. چون تخمیر کامل خمیر نان که با خمیر مایه صورت می‌گیرد زمانبر است، به ظروف متعدد و در نتیجه فضای بزرگی نیاز دارد. در حالی که بیشتر نانوایی‌ها چنین شرایطی را ندارند و به همین دلیل هم سراغ جوش‌شیرین می‌روند.
چرا جوش‌شیرین خوب نیست؟
به گفته دکتر شیخ‌الاسلام با استفاده از جوش شیرین در تهیه نان نیازی نیست نانواها منتظر ور آمدن خمیر باشند. چراکه گاز کربنیک متصاعد شده از این ماده باعث بالا آمدن خمیر می‌شود. البته این یک روی ماجراست چون جوش شیرین نه‌تنها کیفیت نان را از بین می‌برد و روی طعم و عطر و ماندگاری و کاهش ارزش غذایی آن موثر است بلکه زمینه ابتلا به مشکلات گوارشی و... را نیز فراهم می‌کند.
چرا نان سنتی بی‌کیفیت است؟
به گفته دکتر شیخ‌الاسلام، زمانی که علت مشکل کیفیت نان را از نانواها می‌پرسیم، آنها از کیفیت پایین آرد شکایت دارند و کارخانه‌های تولیدکننده آرد هم معتقدند گندم سهمیه‌ای آنها کیفیت لازم را ندارد و نمی‌توان از گندم نامرغوب، آرد باکیفیت تولید کرد. با این حساب این چرخه معیوب همچنان ادامه دارد. در عین حال، نبود شرایط بهداشتی در بسیاری از نانوایی‌ها و استفاده از کارگران بی‌تجربه که در زمینه تولید نان سالم و باکیفیت آموزش ندیده‌اند به این مشکلات دامن می‌زند و نتیجه آن نان‌های سفت و لاستیکی و نامرغوبی است که سر سفره خانواده‌های ایرانی می‌آید.
وقتی تصمیم‌ها اشتباه است
دکتر شیخ الاسلام با بیان این که صنعت آرد کشور دولتی است، می‌افزاید: در ایران، دولت گندم را از کشاورز می‌خرد و در اختیار کارخانجات آرد قرار می‌دهد و آرد هم سهمیه‌ای به نانوایان تعلق می‌گیرد. اما در جلسات متعدد، کارشناسان و متولیان صنعت نان راهکار حل مشکل نان‌های بی‌کیفیت را آزادسازی دانستند، به این معنا که دولت نقش کمرنگ‌تری داشته باشد و صنایع آرد کشور هر نوع گندمی را که کیفیت بهتری دارد، بخرند تا بتوانند آرد مناسب و استانداردی تهیه کنند. نانوا نیز از هر کارخانه‌ای که آرد استاندارد تهیه می‌کند آرد خریداری کند. این پروژه مدت کوتاهی ادامه داشت، اما به دلایل نامعلومی دوباره همه چیز به شرایط قبل برگشت. همچنین در دوره‌ای هم دولت تصمیم گرفت با گسترش تولید نان صنعتی و دادن مجوز‌های متعدد به کارخانه‌های تولید نان‌های صنعتی مردم را نسبت به مصرف این آنها ترغیب کند اما به رغم اختصاص بودجه در این بخش بیشتر افراد جامعه نان‌های سنتی و البته داغ و تازه را ترجیح می‌دهند که البته قیمت پایین‌تری هم دارد.
چرا نان صنعتی بهتر است؟
در تهیه نان‌های صنعتی همه‌ مراحل تولید به صورت مکانیزه و بدون دخالت دست با ماشین‌های مدرن و در شرایط کاملا بهداشتی انجام می‌شود. از طرفی نان‌های صنعتی برخلاف انواع سنتی با حرارت غیرمستقیم پخت می‌شوند و مضرات ناشی از آلودگی‌های فسیلی را ندارند. همچنین در نانوایی‌های سنتی میزان مصرف برخی مواد افزودنی به ویژه جوش شیرین تحت کنترل نبوده و نانوا به صورت تجربی آن را به آرد اضافه می‌کند تا خمیر به سرعت قابل پخت شود. در حالی که نان‌های صنعتی تحت کنترل مسئولان فنی تهیه می‌شوند و باکیفیت، سالم و مغذی‌اند و علاوه بر این که روند تخمیر را طی می‌کنند، برخی نان‌های تولیدی کارخانه با سبوس، آرد جو، آرد سویا و ریز مغذی‌هایی مثل آهن، روی، ویتامین‌های گروه B و کلسیم غنی می‌شوند و به این ترتیب ارزش غذایی‌شان بالاتر است.
بالاخره چه نوع نانی بخریم؟
نان کامل یعنی نانی که از آرد گندم بدون سبوس‌گیری تهیه شده و روند تخمیر طبیعی را در شرایط استاندارد و کاملا بهداشتی طی کرده باشد، اما در کشورمان آردهایی که در اختیار بیشتر نانوایی‌ها قرار می‌گیرد، سبوس‌گیری می‌شوند و رنگشان هم سفید است. در این میان، نان‌هایی که به همان نان فانتزی مشهورند، در مقایسه با نانوایی‌های سنتی در شرایط بهداشتی‌تر و اغلب با دستگاه‌های مجهز تهیه می‌شوند، اما معمولا آرد مصرفی‌ این نانوایی‌های فانتزی هم آرد سفید بدون سبوس است؛ هرچند خوشبختانه از جوش‌شیرین استفاده نمی‌کنند و گاهی در تهیه نان‌ها از سبزیجات، مغزها و اضافه کردن سبوس به‌صورت دستی بهره می‌برند که این موضوع افزایش کیفیت و ارزش غذایی نان را به همراه دارد.

طرز تهیه سوسیس، کالباس و همبرگر بدون گلوتن

مواد لازم:گوشت دوبار چرخ شده 250 گرمجعفری و ریحان تازه خرد شده 3 قاشق غذا خوریسیر دو حبه ارد ذرت دو قاشق غذا خوریپنیر پیتزا بدون گلوتن رنده شده 60گرمسویا سس بدون گلوتن 3 قاشق غذا خوریاب لیمو ترش 3 قاشق غذا خوریاب مرغ 1 پیمانه پلو پزی(پیمانه در تمام دستور عمل ها چه کیک وچه غذاها پیمانه پلو پزی است)پیاز 1 عدد کوچکجوز هندی 1/4 قاشق چایی خورینمک وفلفل به میزان لازمطرز تهیه:
پیاز را رنده کرده و اب ان را کاملا بگیرید با گوشت خوب مخلوت کنید وبعد به ترتیب جعفری وریحان ارد ذرت سیر رنده شده پنیر پیتزا وکمی نمک وفلفل مخلوط کرده و با دست خوب ورز دهید یک پلاستیک فریزر را برداشته مقداری از گوشت به اندازه یک گردو داخل پلاستیک گذاشته وبه شکل لوله ای کوچک در اورده و گره بزنید در هر پاکت فریزر سه عدد سوسیس می توان درست کرد بعد از درست کردن سوسیس ها پلاستیک هارا با چنگال چند سوراخ کوچک ایجاد کنید اب مرغ را با سویا سوس و اب لیمو مخلوت کرده وسوسیس ها را درن ا ب مرغ بگذارید می توان دو عدد سیب زمینی را چهار تیکه کرده ودرن اب مرغ بریزید
زیر قابلمه را بسیار کم کنید یا شوله بخش کن بگذارید در قابلمه را بگذارید و اجازه دهید به مدت 45الی 1 ساعت با حرارت کم سوسیس های شما بخار پز شود ومی توان ان هارا سرخ هم کنید واز سیب زمینی هم در کنار غذا استفاده کنید توجه داشته باشید سویا سس شور مزه است مقدار نمک سوسیس کم باشد .

آزمایش آنتی باکتریال پلی اتیلن سنگین برای تولید قطعات پلی اتیلن آنتی باکتری

آنتی باکتریال – تهیه آمیزه ضد باکتری یا آنتی باکتریال پلی اتیلن با توجه به استفاده وسیع این پلیمر در صنایع بسته بندی مواد غذایی، تجهیزات پزشکی، سبدهای پلی اتیلنی، سطل های زباله شهری، ساهت تانگر و مخازن آب بسیار مهم می باشد. در این تحقیق، به منظور آنتی باکتریال نمودن پلی اتیلن از تریکلوزان(۴،۴،۲- تری کلرو-۲- هیدروکسی دی فنیل اتر) استفاده شد. تریکلوزان یک ماده سنتزی، غیر یونی و با طیف گسترده ای از خواص ضد باکتری است. آمیزه %۱۰ (پلی اتیلن و تریکلوزان) و (پلی اتیلن پیوند زده شده با مالئیک انیدرید و تریکلوزان) توسط مخلوط کن داخلی تهیه شد. سپس ترکیباتی با %۱، %۵/۰ و %۱/۰ تریکلوزان از آمیزه های %۱۰ توسط اکسترودر دو مارپیچه تهیه گردید. به منظور بررسی قطبیت ماتریس پلیمری بر میزان رهایش تریکلوزان در این تحقیق از مالئیک انیدرید استفاده شد. همچنین برای بررسی میزان بلورینگی بر میزان رهایش، نمونه ها با سه نرخ ایزوترمال، سرد کردن ناگهانی و نرخ خنک سازی C/min°۱۰-۵ خنک شدند.



به منظور بررسی میزان رهایش تریکلوزان از ماتریس پلیمری از دستگاه طیف سنج ماوراء بنفش استفاده شد. با توجه به نتایج به دست آمده از میزان رهایش تریکلوزان از درون نمونه ها، گروه های قطبی مالئیک انیدرید موجود در پلی اتیلن پیوند زده شده با مالئیک انیدرید باعث افزایش میزان رهایش تریکلوزان از درون پلی اتیلن شدند. همچنین نمونه هایی که به صورت سریع خنک شده بودند نسبت به نمونه هایی که با نرخ خنک سازی °C/min10- 5 خنک شده بودند دارای میزان رهایش بیشتری بودند و کمترین میزان رهایش تریکلوزان مربوط به نمونه هایی بود که به صورت ایزوترمال خنک شده بودند.خواص ضد باکتری پلی اتیلن حاوی تریکلوزان بر اساس استاندارد ۲۱۴۹ASTM E ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که پلی اتیلن حاوی تریکلوزان دارای خواص ضد باکتری بسیار خوبی می‌باشد. تریکلوزان نسبت به باکتری های گرم مثبت قویتر از باکتری های گرم منفی عمل می‌کند. همچنین مقایسه نمونه های حاوی مالئیک انیدرید و نمونه های بدون مالئیک انیدرید نشان داد که نمونه های حاوی مالئیک انیدرید قدرت ضد باکتری یا آنتی باکتریال بیشتری از خود نشان می‌‌دهد.
منبع: پلی نوین

تفحص شهدا ادامه دارد..