فرسایش2
درجه حرارت نيز از عواملي است كه در فرسايش خاك دخالت دارد سرما وگرما موجب خرد شدن سنگ ها شده، فرسايش پذيري آنها را افزايش مي دهد. اين تاثير به ويژه در تشكيلات مارني ، شيلي، آهك هاي رسي، تشكيلات گچي، نمكي و مارني است كه عمدتاً از پوشش خوبي برخوردار نيستند.
6. نقش باد در فرسايش خاك
باد از عواملي است كه در فرسايش آبي دخالت دارد. باد با تغيير دادن سرعت قطرات باران و زاويه برخورد آنها با خاك مي تواند در فرسايش آبي دخالت داشته باشد. باد همچنين سبب كاهش رطوبت خاك مي شود و در نتيجه پوشش گياهي را كاهش يافته، شرايط را براي فرسايش فراهم مي آورد.
خصوصياتي از خاك كه در فرسايش پذيري آن مؤثرند عبارتند از سرعت نفوذ، ظرفيت كل آب خاك، ظرفيت نگهداري آب خاك، بافت خاك وكلوئيد هاي خاك.
1. نقش سرعت نفوذ در فرسايش پذيري خاك
هرچه سرعت نفوذ در خاك بيشتر باشد ميزان رواناب و در نتيجه فرسايش خاك كمتر خواهد بود. بنابر اين يكي از روش هاي جلوگيري از فرسايش افزايش نفوذ پذيري است. يكي از روش هاي افزايش نفوذ پذيري و در نتيجه كاهش آبدوي اضافه كردن مواد آلي به خاك مي باشد. يكي ديگر از روش هاي افزايش نفوذ پذيري خاك به ويژه در مورد خاك هاي رسي، افزودن آهك به خاك مي باشد .در مورد بالا بردن نفوذ پذيري يك خاك به منظور كاهش فرسايش، در زمين هاي شيب دار بايد به لايه هاي زيرين خاك توجه داشت. در مواردي كه لايه هاي زيرين غير قابل نفوذ و يا با نفوذپذيري خيلي كم باشند، در اثر افزايش نفوذپذيري ممكن است خاك سطحي به حالت اشباع در آمده و در روي خاك تحت الارض غير قابل نفوذ در جهت شيب حركت كند.
2. نقش ظرفيت كل آب خاك
هرچه ظرفيت كل آب خاكي بيشتر باشد مقدار بيشتري آب باران جذب مي كند و در نتيجه مقدار آبدوي و فرسايش كمتر خواهد بود. مقدار اين ظرفيت بر حسب بافت خاك تغيير مي كند. خاك هاي كه در آنها تخلخل كل بيشتر است ظرفيت ذخيره آنها بيشتر مي باشد. با افزايش عمق خاك مقدار اين ظرفيت افزايش مي يابد، بنابراين در صورت يكسان بودن ساير شرايط فرسايش در خاك هاي عميق كمتر از فرسايش در خاكهاي كم عمق مي باشد.
3. نقش ظرفيت نگهداري آب خاك در فرسايش پذيري خاك
بخشي از آبي كه در خاك نفوذ مي كند از خاك خارج مي شود و بخش ديگر آن در خاك باقي مي ماند. مقدار آب باقي مانده در خاك به ظرفيت نگهداري آب در خاك بستگي دارد. هرچه ظرفيت نگهداري آب خاكي بيشتر باشد، مقدار آبدوي و در نتيجه فرسايش كمتر خواهد بود.
4. نقش بافت خاك در فرسايش پذيري خاك
بين مقدار سيلت يك خاك و فرسايش پذيري آن ارتباطي وجود دارد. هرچه مقدار سيلت خاك بيشتر باشد فرسايش پذيري آن افزايش مي يابد، زيرا سيلت چسبندگي ندارد. البته بايد درنظر داشت حتي در خاك هاي سيلتي معمولاً خوب دانه بندي شده وقتي مرطوب مي شوند، خاكدانه ها به سهولت شكسته و ذرات سيلت جدا و منتقل مي شود.
5. نقش ساختمان خاك در فرسايش خاك
ساختمان خاك از نظر مقاومت در برابر عوامل فرساينده به دو نوع تقسيم مي شود ساختمان پراكنده و ساختمان تجمعي.
در ساختمان پراكنده، پيوندي بين ذرات خاك وجود ندارد و ذرات از هم جدا هستند، بنابر اين خاك هايي كه داراي اين نوع ساختمان هستند، در اثر ضربات باران به سرعت پراكنده مي شوند. ولي در ساختمان تجمعي ذرات خاك به هم پيوسته اند، بنابر اين خاك هايي كه داراي اين نوع ساختمان هستند در برابر ضربات باران مقاومت مي كنند.
خاك هايي كه داراي ساختمان دانه اي هستند ديرتر از خاك هايي كه ساختمان پوك دارند فرسوده مي شوند. به طوركلي خاكدانه هاي درشت وبا ثبات مقاوم به فرسايش هستند. وجود چنين خاكدانه هايي قابليت نفوذ خاك را افزايش مي دهد. اين امر سبب كاهش فرسايش مي گردد. عواملي كه در اندازه و ثبات خاكدانه ها ودر نتيجه دركاهش فرسايش مؤثرند عبارتند از: بافت خاك، نوع يون ها در كمپلكس كاتيون تبادلي ، نوع كاني هاي رس، مواد آلي و نوع مواد سيماني.
